Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου

Νόσος Crohn

Η Νόσος Crohn είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος του γαστρεντερικού συστήματος, η οποία μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα, συχνότερα όμως το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου και το παχύ έντερο.

Η νόσος χαρακτηρίζεται από περιόδους έξαρσης και ύφεσης και μπορεί με την πάροδο του χρόνου να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως στενώσεις, συρίγγια, αποστήματα ή εντερική απόφραξη.

Η σύγχρονη θεραπεία της Νόσου Crohn είναι κατά κύριο λόγο φαρμακευτική και γαστρεντερολογική, με στόχο τον έλεγχο της φλεγμονής και τη διατήρηση της ύφεσης. Οι σύγχρονες βιολογικές και στοχευμένες θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά την πορεία της νόσου.

Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών θα χρειαστεί σε κάποια φάση χειρουργική αντιμετώπιση, κυρίως όταν εμφανιστούν επιπλοκές ή όταν η φαρμακευτική θεραπεία δεν ελέγχει επαρκώς τη νόσο.

Πότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο

Χειρουργική θεραπεία μπορεί να απαιτηθεί σε περιπτώσεις όπως:

  • στενώσεις του εντέρου με συμπτώματα απόφραξης
  • υποτροπιάζοντα επεισόδια εντερικής απόφραξης
  • ενδοκοιλιακά αποστήματα
  • συρίγγια μεταξύ εντερικών ελίκων ή προς άλλα όργανα
  • περιεδρικά συρίγγια και αποστήματα
  • διάτρηση του εντέρου
  • σημαντική αιμορραγία
  • επιμένουσα νόσος παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία
  • δυσπλασία ή κακοήθεια

Ο στόχος της χειρουργικής θεραπείας

Η χειρουργική επέμβαση δεν θεραπεύει οριστικά τη Νόσο Crohn, καθώς η νόσος μπορεί να εμφανιστεί εκ νέου σε άλλο τμήμα του εντέρου.

Για τον λόγο αυτό βασική αρχή είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μήκους υγιούς εντέρου.

Στόχος δεν είναι η εκτεταμένη αφαίρεση εντέρου, αλλά η αντιμετώπιση της συγκεκριμένης επιπλοκής με την πλέον κατάλληλη και συντηρητική χειρουργική επέμβαση.

Στενώσεις και Εντερική Απόφραξη

Οι χρόνιες φλεγμονώδεις αλλοιώσεις μπορεί να προκαλέσουν ουλώδεις στενώσεις του εντέρου.

Ανάλογα με τη θέση, το μήκος και τον αριθμό των στενώσεων μπορεί να απαιτηθεί:

  • περιορισμένη εκτομή του πάσχοντος τμήματος
  • ειλεοτυφλική εκτομή
  • ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, πλαστική της στένωσης (strictureplasty), δηλαδή διεύρυνση του στενωμένου τμήματος χωρίς αφαίρεση εντέρου

Η διατήρηση του μήκους του λεπτού εντέρου είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ασθενείς που έχουν ήδη υποβληθεί σε προηγούμενες επεμβάσεις.

Συρίγγια και Αποστήματα

Η Νόσος Crohn μπορεί να προκαλέσει συρίγγια, δηλαδή παθολογικές επικοινωνίες μεταξύ διαφορετικών τμημάτων του εντέρου ή μεταξύ του εντέρου και άλλων οργάνων.

Μπορούν επίσης να δημιουργηθούν ενδοκοιλιακά αποστήματα.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

  • αντιβιοτική αγωγή
  • διαδερμική παροχέτευση αποστήματος
  • βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής θεραπείας
  • και, όταν απαιτείται, χειρουργική εκτομή του πάσχοντος τμήματος

Περιεδρική Νόσος Crohn

Η περιεδρική προσβολή αποτελεί μία ιδιαίτερα απαιτητική μορφή της νόσου.

Μπορεί να εμφανιστούν:

  • περιεδρικά αποστήματα
  • απλά ή σύνθετα περιεδρικά συρίγγια
  • φλεγμονώδεις αλλοιώσεις της πρωκτικής περιοχής

Η θεραπεία είναι συνήθως συνδυασμένη και μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, παροχέτευση αποστημάτων και χειρουργική αντιμετώπιση των συριγγίων.

Σε σύνθετα συρίγγια μπορεί να χρησιμοποιηθεί νήμα παροχέτευσης (seton), με στόχο τον έλεγχο της λοίμωξης και την προστασία του σφιγκτηριακού μηχανισμού.

Η συνεργασία μεταξύ εξειδικευμένου Γαστρεντερολόγου και Χειρουργού με εμπειρία στην Πρωκτολογία είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική

Όταν υπάρχει ένδειξη για επέμβαση, η λαπαροσκοπική και η ρομποτική χειρουργική μπορούν να εφαρμοστούν σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.

Οι ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές μπορούν να προσφέρουν:

  • μικρότερο χειρουργικό τραύμα
  • λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο
  • ταχύτερη κινητοποίηση
  • ταχύτερη επάνοδο της λειτουργίας του εντέρου
  • μικρότερη διάρκεια νοσηλείας
  • ευκολότερη μετεγχειρητική αποκατάσταση

Ο σωστός χρόνος για χειρουργική επέμβαση

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο σωστός χρόνος της χειρουργικής θεραπείας.

Σε πολλές περιπτώσεις είναι προτιμότερο η επέμβαση να πραγματοποιείται προγραμματισμένα, αφού προηγηθεί:

  • έλεγχος της οξείας φλεγμονής
  • αντιμετώπιση αποστημάτων ή λοίμωξης
  • βελτίωση της θρέψης του ασθενούς
  • προσαρμογή της ανοσοκατασταλτικής ή βιολογικής θεραπείας

Μία καλά προετοιμασμένη προγραμματισμένη επέμβαση μπορεί να μειώσει τον χειρουργικό κίνδυνο σε σύγκριση με μία επείγουσα επέμβαση υπό συνθήκες σοβαρής φλεγμονής ή σήψης.

Χειρουργική Εμπειρία και Εξατομικευμένη Στρατηγική

Η χειρουργική της Νόσου Crohn απαιτεί ιδιαίτερη εμπειρία, καθώς συχνά πρόκειται για ασθενείς με προηγούμενες επεμβάσεις, συμφύσεις, συρίγγια, αποστήματα ή πολλαπλές προσβεβλημένες περιοχές.

Η επέμβαση πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε:

  • να αντιμετωπίζεται η επιπλοκή
  • να διατηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο υγιές έντερο
  • να αποφεύγονται περιττές εκτομές
  • να μειώνεται ο κίνδυνος συνδρόμου βραχέος εντέρου
  • να δημιουργούνται οι καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις για τη συνέχιση της γαστρεντερολογικής θεραπείας

Ο Δρ. Ιωάννης Δημητρίου MD PhD διαθέτει πολυετή εμπειρία στη χειρουργική του λεπτού και παχέος εντέρου και στην αντιμετώπιση σύνθετων ενδοκοιλιακών και πρωκτολογικών παθήσεων.

Διεπιστημονική Αντιμετώπιση

Η φαρμακευτική και η χειρουργική θεραπεία δεν είναι ανταγωνιστικές μεταξύ τους, αλλά αποτελούν συμπληρωματικά μέρη μιας συνολικής θεραπευτικής στρατηγικής.

Στόχος είναι ο μακροχρόνιος έλεγχος της νόσου, η αντιμετώπιση των επιπλοκών και η διατήρηση της καλύτερης δυνατής ποιότητας ζωής.