ERAS – Ταχεία Μετεγχειρητική Ανάρρωση
Λιγότερος Πόνος, Ταχύτερη Κινητοποίηση και Ασφαλής Ανάρρωση
Το ERAS (Enhanced Recovery After Surgery – Ενισχυμένη Ανάρρωση μετά από Χειρουργική Επέμβαση) είναι ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα περιεγχειρητικής φροντίδας, που βοηθά τον ασθενή να αναρρώσει με μικρότερη επιβάρυνση από το χειρουργείο.
Δεν αφορά απλώς τη συντομότερη παραμονή στο νοσοκομείο. Ξεκινά από την προεγχειρητική προετοιμασία και συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της επέμβασης και τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες.
Τι Σημαίνει ERAS στην Πράξη;
Στην καθημερινή χειρουργική πρακτική, στόχος είναι να περιορίζουμε τις περιττές παρεμβάσεις και να βοηθάμε τον ασθενή να κινητοποιηθεί και να σιτιστεί όσο το δυνατόν νωρίτερα.
Βασικά στοιχεία της προσέγγισής μας είναι:
- Ρομποτική ή λαπαροσκοπική χειρουργική, όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη.
- Αποφυγή ουροκαθετήρων, παροχετεύσεων και ρινογαστρικών σωλήνων, όταν δεν είναι απαραίτητα.
- Πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του μετεγχειρητικού πόνου, ήδη από τη διάρκεια της επέμβασης.
- Πρώιμη κινητοποίηση, συχνά από την ίδια ημέρα του χειρουργείου.
- Έγκαιρη λήψη υγρών και τροφής από το στόμα, ανάλογα με το είδος της επέμβασης.
- Προσεκτική χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών και αποφυγή παρατεταμένης ενδοφλέβιας θεραπείας χωρίς λόγο.
Η σωστή εφαρμογή του ERAS προϋποθέτει συνεργασία μεταξύ χειρουργού, αναισθησιολόγου και νοσηλευτικής ομάδας.
Αντιμετώπιση του Πόνου – Από το Χειρουργείο έως την Ανάρρωση
Η αποτελεσματική αναλγησία αποτελεί βασικό μέρος του ERAS. Ένας ασθενής με καλά ελεγχόμενο πόνο μπορεί να αναπνεύσει βαθύτερα, να κινητοποιηθεί νωρίτερα και να επιστρέψει ευκολότερα στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Γι’ αυτό, η αντιμετώπιση του πόνου αρχίζει ήδη κατά τη διάρκεια της επέμβασης.
Ανάλογα με το χειρουργείο, εφαρμόζεται τοπική διήθηση των χειρουργικών τομών με τοπικά αναισθητικά, όπως η ροπιβακαΐνη (Ropivacaine).
Σε κατάλληλες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται επίσης περιοχικοί αποκλεισμοί των νεύρων του κοιλιακού τοιχώματος, όπως ο αποκλεισμός του εγκάρσιου κοιλιακού επιπέδου (Transversus Abdominis Plane Block – TAP Block).
Οι τεχνικές αυτές περιορίζουν τη μετάδοση του πόνου από το χειρουργικό τραύμα και μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για ισχυρά αναλγητικά μετά την επέμβαση.
Η αναλγησία συνεχίζεται με συνδυασμό κατάλληλων φαρμάκων (πολυπαραγοντική αναλγησία – Multimodal Analgesia), με στόχο τον καλό έλεγχο του πόνου και τον περιορισμό της χρήσης οπιοειδών.
Όταν η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει, προτιμάται η από του στόματος χορήγηση αναλγητικών, χωρίς περιττή παράταση της ενδοφλέβιας αγωγής.
Στόχος μας είναι ο ασθενής να έχει όσο το δυνατόν λιγότερο πόνο, χωρίς να επιβαρύνεται με φάρμακα ή παρεμβάσεις που δεν χρειάζεται.
Από τις Μικρές Επεμβάσεις έως τη Σύνθετη Ογκολογική Χειρουργική
Οι αρχές του ERAS εφαρμόζονται στην Κλινική μας σε ένα ευρύ φάσμα επεμβάσεων.
Στη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, στην αποκατάσταση βουβωνοκήλης και στη χειρουργική αντιμετώπιση της διαφραγματοκήλης, οι ασθενείς μπορούν συχνά να κινητοποιηθούν και να σιτιστούν την ίδια ημέρα. Σε αρκετές περιπτώσεις επιστρέφουν στο σπίτι τους χωρίς διανυκτέρευση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ERAS στη χειρουργική παχέος εντέρου και ορθού, ακόμη και σε μεγάλες ογκολογικές επεμβάσεις.
Η πρώιμη κινητοποίηση, ο προσεκτικός έλεγχος του πόνου, η αποφυγή περιττών παροχετεύσεων και η έγκαιρη σίτιση μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην ανάρρωση μετά από κολεκτομές και εκτομές ορθού.
Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται, με τις απαραίτητες προσαρμογές, και σε πιο σύνθετες επεμβάσεις, όπως οι περιφερικές παγκρεατεκτομές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανάγκη παροχετεύσεων και η μετεγχειρητική παρακολούθηση καθορίζονται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της επέμβασης.
ERAS με Ευελιξία και Ασφάλεια
Το ERAS δεν είναι ένα αυστηρό πρόγραμμα που πρέπει να ακολουθείται ανεξάρτητα από την κατάσταση του ασθενούς.
Αν, για παράδειγμα, παρουσιαστεί μετεγχειρητικός ειλεός, έντονη ναυτία ή κάποια άλλη επιπλοκή, προσαρμόζουμε άμεσα τη θεραπεία.
Μπορεί να χρειαστεί προσωρινή διακοπή της σίτισης, ενδοφλέβια υποστήριξη ή μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας.
Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία του ERAS. Σημαίνει ότι η θεραπεία ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες του ασθενούς.
Η ασφαλής ανάρρωση έχει πάντοτε μεγαλύτερη σημασία από την τυπική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου ή τη γρήγορη έξοδο από το νοσοκομείο.
Εμπειρία και Επιστημονική Τεκμηρίωση
Ο Δρ. Ιωάννης Δημητρίου MD PhD διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια χειρουργικής εμπειρίας στη Γερμανία, όπου διετέλεσε επί έξι χρόνια Διευθυντής Χειρουργικών Κλινικών.
Η εφαρμογή του ERAS βασίζεται στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες της ERAS Society, συμπεριλαμβανομένων των επικαιροποιημένων συστάσεων του 2025 για τη χειρουργική παχέος εντέρου και ορθού.
Ιδιαίτερη θέση στις συστάσεις αυτές κατέχουν η πρώιμη κινητοποίηση, η έγκαιρη σίτιση, η κατάλληλη διαχείριση των καθετήρων και η πολυπαραγοντική, κατά το δυνατόν οπιοειδοεξοικονομητική αναλγησία.
Στην Κλινική Γενικής, Ογκολογικής και Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, οι αρχές αυτές αποτελούν μέρος της καθημερινής χειρουργικής φροντίδας.
Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε τον ασθενή να αναρρώσει με όσο το δυνατόν λιγότερο πόνο, να κινητοποιηθεί νωρίς και να επιστρέψει με ασφάλεια στη φυσιολογική του ζωή.
